Kto ma prawo do urlopu dodatkowego?Wiele firm oraz osób niepełnosprawnych nie wie, że niektórym pracownikom należy się tzw. urlop dodatkowy. Na skrzynkę kontaktową Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. przyszło wiele zapytań w tym temacie, zwłaszcza w związku ze zmianą przepisów ustawy o rehabilitacji. Postaramy się zatem wyjaśnić parę wątpliwości związanych z dodatkowym wypoczynkiem niepełnosprawnych pracowników.

 

 

Nowelizacja ustawy o rehabilitacji z 29 października 2010 (Dz.U. 2010 nr 226 poz. 1475), której przepisy zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2012 roku wywołała spore zamieszanie w związku z czasem niepełnosprawnych pracowników tj. wydłużenia czasu pracy z 7 do 8 godzin dziennie (z 35h do 40h w wymiarze tygodniowym). Jednak w przypadku dodatkowego urlopu nic się nie zmieniło i należy to mocno podkreślić.


Na podstawie art. 19 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Zasady nabywania takiego urlopu są analogiczne jak w przypadku zwykłego urlopu wypoczynkowego.


Stosownie do art. 154 § 1 Kodeksu pracy, wymiar urlopu wypoczynkowego jest uzależniony od stażu pracy i wynosi odpowiednio:


Zdrowy pracownik


20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,

26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.


Niepełnosprawny pracownik zaliczony do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.


30 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat (20 dni zwykłego urlopu + 10 dni dodatkowego wolnego).

36 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat (26 dni zwykłego urlopu + 10 dni dodatkowego wolnego).


Stosowanie do stanowiska Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych pracodawcy powinni wiedzieć, że:


1. Pracownik nabywa prawo do urlopu nawet jeżeli nie wykonywał pracy z powodu choroby i pobierał w tym czasie zasiłek chorobowy (dot. także świadczenia rehabilitacyjnego). Znaczenie bowiem ma pozostawanie w stosunku pracy, a nie jej świadczenie. Wyjątki: urlop bezpłatny, zdrowotny, wychowawczy, nieświadczenie pracy w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności, odbywaniem służby wojskowej.


2. Pierwszy dodatkowy urlop osoba niepełnosprawna nabywa w całości, nawet jeżeli uzyska do niego prawo dopiero w grudniu danego roku. Wynika to z brzmienia art. 19 ust. 1 ustawy o rehabilitacji (...): „Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych stopni niepełnosprawności.”

Prawo do kolejnego dodatkowego urlopu wypoczynkowego osoba zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nabywa z dniem 1 stycznia każdego roku kalendarzowego, o ile pozostaje w zatrudnieniu.


3. Jeżeli osoba zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności utraci status osoby niepełnosprawnej lub też zostanie zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności, nie traci prawa do urlopów, do których nabyła prawo przed utratą tego statusu lub zmianą stopnia niepełnosprawności na lekki (zarówno zaległych jak i bieżących). W takim przypadku brak jest podstaw do zastosowania zasady urlopu w wymiarze proporcjonalnym. Utrata bądź zmiana stopnia niepełnosprawności powoduje utratę prawa do kolejnego dodatkowego urlopu wypoczynkowego.


4. Prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zaliczonemu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, chociażby nie wystąpił do pracodawcy o przyznanie takiego urlopu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2005 r. sygn. II PK 339/04). Ani przepisy ustawy o rehabilitacji, ani przepisy Kodeksu pracy nie uzależniają prawa do urlopu wypoczynkowego od wniosku osoby do urlopu uprawnionej. Nieuzyskanie przez pracodawcę wiadomości o przysługującym pracownikowi z mocy prawa prawie do dodatkowego urlopu wypoczynkowego może – w konkretnych okolicznościach - oznaczać tylko tyle, że pracodawcy nie można zarzucić zawinionego niewykonywania zobowiązania do udzielenia urlopu zgodnie z przepisami prawa pracy.


5. Dodatkowy urlop wypoczynkowy przechodzi na rok następny. Urlopu dodatkowego niewykorzystanego w terminie ustalonym zgodnie z planem urlopów na dany rok należy pracownikowi udzielić najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego. Od 1 stycznia 2012 roku obowiązują nowe przepisy zgodnie z którymi urlopu za dany rok należy udzielić najpóźniej do końca III kwartału następnego roku kalendarzowego – oznacza to, że dodatkowy urlop za 2011 rok należy udzielić do końca września 2012 roku [*]


6. Roszczenia ze stosunku pracy, w tym dotyczące udzielenia dodatkowego urlopu wypoczynkowego ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Trzyletni termin przedawnienia prawa do urlopu rozpoczyna się najwcześniej w ostatnim dniu roku kalendarzowego, w którym pracownik nabył to prawo.

 

Prawo do ulopu nie trwa wiecznie


Z przedstawionych warunków jasno wynika, że dodatkowy urlop wypoczynkowy należy się, nawet jeżeli pracownik nie wykonywał pracy z powodu choroby i pobierał w tym czasie zasiłek chorobowy, pracownik nie musi składać żadnego wniosku o udzielenie urlopu oraz, że prawo do urlopu przechodzi na następny okres rozliczeniowy i przedawnia się po 3 latach.

 

W kwestii przedawnienia prawa do urlopu wypowiedział się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 11 kwietnia 2001 r. I PKN 367/00 , SN stwierdził, że „roszczenie o udzielenie urlopu wypoczynkowego przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stało się wymagalne (art. 291 § 1 Kodeksu pracy), przy czym rozpoczęcie biegu tego terminu następuje bądź z końcem roku kalendarzowego, za który urlop przysługuje (art. 161 Kodeksu pracy), bądź najpóźniej z końcem pierwszego kwartału roku następnego, jeżeli urlop został przesunięty na ten rok z przyczyn leżących po stronie pracownika lub pracodawcy (art. 168 Kodeksu pracy)”.

 

Należy dodać, że od 1 stycznia 2012 roku stwierdzenie z sentencji wyroku SN „bądź najpóźniej z końcem pierwszego kwartału roku następnego” należy zamienić na „bądź najpóźniej z końcem trzeciego kwartału roku następnego”.


W e-mailach, które przyszły na Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. osoby niepełnosprawne niemal żalą się, że niby jest ten urlop dodatkowy, tylko nigdy go nie widzieli. Część osób myśli, że taki urlop udzielany jest dopiero na wniosek zainteresowanego. Dlatego trzeba to jasno powiedzieć – udzielenie dodatkowego urlopu należy do obowiązków firmy i osoba niepełnosprawna NIE MUSI składać żadnego wniosku. W przypadku kontroli PIP to firma będzie miała kłopoty, gdyż nieudzielenie przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu pracy stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 282 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy). Za nieudzielenie pracownikowi zaległego urlopu na pracodawcę może zostać nałożona kara finansowa w wysokości od 1 tys. do nawet 30 tys. zł.

 


[*] Art. 1 pkt 1 ustawy z 16 września 2011 roku o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców – tzw. ustawa de regulacyjna - (Dz.U. Nr 232, Poz. 1378) stanowi, że od 1 stycznia 2012 r. urlopu niewykorzystanego w terminie ustalonym zgodnie z art. 163 kodeksu pracy, należy pracownikowi udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Niestety, nieprecyzyjne przepisy spowodowały spore zamieszanie. Pojawiła się kwestia czy urlopy z 2011 roku należy udzielać zgodnie ze starymi przepisami kodeksu pracy (do końca marca 2012) czy już wedle nowych reguł (do końca września 2012). Jeszcze w grudniu 2011 Maja Kacprzak-Rawa z Głównego Inspektoratu Pracy wyjaśniała, że pracownik, który ma zaległy urlop z 2008 r., straci do niego prawo do końca marca 2012 r. Zaległy urlop za 2009 r., przedawni się z końcem marca 2013 r., a ten z 2010 r. przepadnie 1 kwietnia 2014 r. (M.Rzemek, Zaległy urlop można odebrać do końca września, Rzeczpospolita 30 grudnia 2011)


Co ciekawe, ta sama osoba, tj. Maja Kacprzak-Rawa z Głównego Inspektoratu Pracy w odpowiedzi na pytanie portalu kodekspracy.pl stwierdziła coś zupełnie innego (5 grudnia 2011 roku) - kodekspracy.pl, Zaległy urlop wypoczynkowy za 2011 r. można wykorzystać do 30 września 2012 r. – wyjaśnienia PIP i MPiPS


Stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy

"Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) nie zawiera przepisów przejściowych, które dawałyby podstawę do stosowania po dniu 31 grudnia 2011 r. przepisu art. 168 Kodeksu Pracy w dotychczasowym brzmieniu.

W związku z powyższym, zgodnie z informacją Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy, należy przyjąć, że urlop niewykorzystany do końca 2011 r. powinien zostać udzielony pracownikowi najpóźniej do 30 września 2012 roku.

Jednocześnie należy podkreślić, że wiążącej interpretacji powyższego przepisu może dokonać wyłącznie sąd.

Pozdrawiam

Maria Kacprzak - Rawa

Rzecznik Prasowy GIP"


Po wielu perturbacjach i zmiennych stanowiskach różnych przedstawicieli władz stanęło na tym, że do zaległych urlopów z 2011 roku i lat wcześniejszych należy stosować nowe przepisy kodeksu pracy (urlopu należy udzielić do końca września danego roku).


UWAGA! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych na stronie www.nie-pelnosprawni.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych jest całkowicie dozwolone i nie wymaga pisemnej zgody. Teksty powstały bez wyciągania publicznych pieniędzy i tym samym żerowania na niepełnosprawnych, chorych, ich rodzinach i przyjaciołach!