Świadczenie pielęgnacyjne również na męża i teściaOstatnio zapadły bardzo korzystne wyroki sądowe przyznające świadczenie pielęgnacyjne. To pokazuje, że warto odwołać się od niekorzystnej decyzji gminnego ośrodka pomocy społecznej. Pierwszy wyrok dotyczy zdrowej żony, która starała się o świadczenie na chorego męża, a w drugiej sprawie chodziło o synową, która opiekuje się teściem.


Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jasno wskazuje, że przepis, który nie pozwalał przyznać świadczenia pielęgnacyjnego osobie na której spoczywa obowiązek alimentacyjny, która opiekuje się innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z Konstytucją (wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 roku (sygn. akt P 27/07). Po tym wyroku resort pracy w przygotowanej ustawy co prawda rozszerzył krąg uprawnionych do świadczenia, ale wykluczył z niego osoby pozostające w związku małżeńskim.


Ostatnia nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych (Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Dz. U. 2011 poz. 205. 2012) dała możliwość od 14 października 2011 roku ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne na małżonka pod warunkiem, że obydwoje małżonkowie są niepełnosprawni (z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności).


Wątpliwości prawnych jest sporo, a skoro tak to gmina często odmawia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale czy słusznie?. Pytanie jakie często się pojawia a co ze zdrową żoną, który musi opiekować się chorym mężem lub chorym mężem opiekujący się chorą żoną? Czy oni też mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne?. Gminy mówią, że nie, ale sądy mają na ten temat inne zdanie. Przykładem jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 17 stycznia 2012 roku (II SA/Ol 982/11).

 

ZDROWA ŻONA DOSTANIE ŚWIADCZENIE NA MĘŻA


W sprawie chodziło oto, że żona opiekowała się chory mężem niezdolnym do samodzielnej egzystencji (osoba leżąca). Złożyła w GOPS wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i oświadczenie, że nie pracuje oraz nie posiada uprawnień do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego oraz nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, wypełniając jednocześnie drugą przesłankę konieczną aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne. GOPS stwierdził, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Jest to przepis bezwzględnie obowiązujący, który nie przewiduje przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadzie tzw. uznania administracyjnego.


Kobieta odwołała się od decyzji GOPS do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ale ten podtrzymał decyzję GOPS. Jako powód podano pozostawanie przez ubiegająca się o świadczenie w związku małżeńskim. Kobieta nie dała za wygraną i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosło o jej oddalenie i dalej uparcie podkreśliło, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.


WSA stwierdził, że na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – TK stwierdził niezgodność tego artykułu, bo odnosił się tylko do dzieci pomijając inne przypadki. Jednocześnie WSA przywołał właśnie wyrok Trybunału Konstytucyjnego 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07), w którym TK wskazał iż skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. Tak też myślał WSA przyznając zdrowej żonie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na chorego męża.


SYNOWA DOSTANIE ŚWIADCZENIE NA TEŚCIA


Druga sprawa dotyczy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 2 lutego 2012 (IV SA/Po 1292/11), który stwierdził, że o świadczenie pielęgnacyjne może ubiegać przy opiece nad teściem.


Kobieta złożyła wniosek o przyznanie świadczenia, ponieważ opiekuje się teściem, a temu w 2007 roku przyznano znaczny stopnień niesprawności na stałe. Powód? Na kobiecie nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, gdyż nie jest ona krewną w linii prostej ani boczne i taką linie obrony przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W skardze do WSA w Poznaniu kobieta zarzuciła, że Kolegium nie wzięło pod uwagę tego, że jej mąż (czyli syn jej teścia) posiada drugi stopień niepełnosprawności z pogarszającym się stanem zdrowia i nie może sprawować opieki nad ojcem. Jednocześnie kobieta podkreśliła, że nie posiada jakiegokolwiek prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.


WSA w Poznaniu nie zgodził się z decyzją Kolegium o nieprzyznaniu świadczenia i stwierdził w trzech punktach, że:


- W tradycyjnym modelu rodziny również powinowaci w pierwszym stopniu stanowią najbliższą rodzinę. To powinowaci – synowe, zięciowie nierzadko na równi z dziećmi lub w ich miejsce wypełniają obowiązki wobec teściów, a z pewnością to powinowaci w pierwszym stopniu są obarczani tymi obowiązkami przed krewnymi dalszego stopnia. Ten stan faktyczny nie powinien również umykać przy wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy mieć na uwadze, że częstokroć to właśnie powinowaci przejmują opiekę nad niepełnosprawnymi, rezygnując z zatrudnienia bądź go nie podejmując, aby najbliżsi krewni nie stracili np. statusu głównych żywicieli rodziny. W ocenie Sądu Państwo w swych działaniach powinno wspierać każde działanie, którym obywatele ujmują mu obowiązków związanych z ciężarami opieki nad niepełnosprawnymi obywatelami.


- Po drugie, opieka rozumiana jako troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, strzeżenie, dozór jest pojęciem obejmującym znacznie dalej idące obowiązki aniżeli utrzymanie. Uwzględniwszy cel ustawy o świadczeniach rodzinnych brak jest podstaw, by rodzina nie mogła uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego, gdy spełnione są wszystkie przesłanki z art. 17 ust. 1 i 2 analizowanej ustawy. Nie ulega wątpliwości, że osobiste starania o utrzymanie stanowi realizację obowiązku alimentacji nie tylko dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 135 § 2 kro), lecz i osoby dorosłej, nieporadnej z uwagi na wiek bądź niepełnosprawność, w sprawach codziennych. Alimentacja nie może być postrzegana jedynie jako realizacja ustawowego obowiązku alimentacji.


- Po trzecie, zasadniczym celem ustawy o świadczeniach rodzinnych jest ukierunkowanie pomocy publicznej organów samorządu terytorialnego na jak najlepszą realizację podstawowych funkcji rodziny: wychowania, nauki i kształcenia dzieci, opieki nad niepełnosprawnymi i niedołężnymi z powodu wieku członkami rodziny. W przypadku, gdy rodzina potrafi samodzielnie zapewnić należną opiekę osobie niepełnosprawnej obowiązkiem państwa powinno być możliwie jak najpełniejsze udzielenie wsparcia rodzinie w wypełnieniu tej powinności. Jedną z istotnych form pomocy jest przyznanie określonych świadczeń rekompensujących chociaż częściowo aktywność poświęconą przez opiekuna osobie niepełnosprawnej, umożliwiając tym samym normalne funkcjonowanie rodziny.


Sprawa ponownie została przekazana do Kolegium celem ponownego rozpatrzenia.


 

Co z tych wyroków wynika (II SA/Ol 982/11 oraz IV SA/Po 1292/11)?. Po pierwsze zdrowa żona może dostać świadczenie pielęgnacyjne na męża wymagającego opieki a synowa na teścia. Warunki są jednak dwa – osoba niepełnosprawna musi zostać zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności i samodzielnej egzystencji, a opiekun musi zrezygnować z pracy i nie posiadać jakiegokolwiek prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Jeśli jesteś w podobnych sytuacjach i nie dostałaś świadczenia, to odwołaj się od tego – jest duża szansa, że wygrasz.


UWAGA! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych na stronie www.nie-pelnosprawni.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych jest całkowicie dozwolone i nie wymaga pisemnej zgody. Wymaga się jedynie podanie źródła w postaci aktywnego linka do niniejszej strony (www.nie-pelnosprawni.pl). Zezwolenie nie obejmuje zdjęć, grafik lub innych symboli.

Tekst udostępnia się w oparciu o postanowienia Creative Commons (CC-BY-NC 3.0)