23 marca 2017 roku Komisja ds. konstytucyjnych (AFCO) Parlamentu Europejskiego wydała dwie rezolucje, które zwiększą dostęp osób niewidomych i słabowidzących do publikacji drukowanych, w tym książek, gazet i magazynów prasowych – podała agencja PAP.

 

Na podstawie przyjętej rezolucji książki przeznaczone dla osób z dysfunkcją wzroku miałyby być obowiązkowo zwolnione z niektórych przepisów prawa autorskiego, dzięki czemu mogłyby być wydawane w formatach dostępnych dla osób niewidomych, niedowidzących lub mających problem z czytaniem druku, czyli np. w formie audiobooków, w języku Braille’a albo też w formie książek lub e-booków wydanych dużym drukiem. Zmiana formatu wydanej książki nie powodowałaby powstania konieczności zapłaty rekompensaty dla wydawcy.


Dzięki przyjętej rezolucji osoby niewidome czy niedowidzące miałyby swobodny dostęp do książek w całej UE oraz poza nią w ramach tzw. dozwolonego użytku publicznego (np. za pośrednictwem bibliotek). Dzięki temu uzyskałyby dostęp m.in. do zagranicznych wydań książek i prasy. W innych krajach dostępne byłyby także literatura i gazety polskie, z czego mogliby skorzystać np. Polacy mieszkający na obczyźnie.

 

Przyjęte rezolucje umożliwiają Parlamentowi Europejskiemu rozpoczęcie nieformalnych negocjacji w tej sprawie z Radą UE. Ponadto Regulacje zharmonizowałyby ponadto unijne prawo z zapisami Traktatu z Marrakeszu. Traktat ten został przyjęty 28 czerwca 2013 r. w Marrakeszu podczas Konferencji Dyplomatycznej Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO). Zadaniem Traktatu było ustanowienie międzynarodowego standardu korzystania przez osoby niepełnosprawne z utworów publikowanych w postaci druku i pozostających pod ochroną prawa. Polska była jednym ze 129 państw, które zaakceptowały postanowienia Traktatu, ale do dnia dzisiejszego go nie ratyfikowano (czyli nie stał się obowiązującym prawem), bo nie wiadomo było czy Traktat ma być ratyfikowany przez każde państwo Unii Europejskiej osobno czy przez całą Unię Europejską jako całość. Jednak na początku lutego 2017 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w opinii nr 3/15 wydanej dla Komisji Europejskiej stwierdził, że Traktat z Marrakeszu może być ratyfikowany przez Unię Europejską z pominięciem zgody każdego państwa członkowskiego UE.

Traktaty swoje... a życie swoje


Szacuje się, że od 5 do 7 procent publikacji drukowanych na świecie jest dostępnych w formatach dla osób niewidomych czy niedowidzących. Przyjmowane Traktaty czy rezolucje mają spowodować większą dostępność publikacji dla tych osób, ale niestety jak pokazuje praktyka, prawo swoje a życie swoje. Wszystko rozbija się o koszty – o ile np. standardową książkę można kupić w księgarni za 40 zł, to ta sama publikacja w alfabecie Braille'a to już koszt rzędu 800 zł. Bez zapewnienia wsparcia finansowego (np. dopłaty do druku), samo prawo ułatwiające przenoszenie treści na inne formaty to za mało, aby zwiększyć dostępność książek czy czasopism dla niepełnosprawnych.