dziecko school pixabay 1345800

Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz) uznał w wyroku z 10 września 2020 [*], że pozbawienie dziecka autystycznego odpowiedniego wsparcia w szkole to naruszenie prawa do edukacji i dyskryminacja. Trybunał wskazał, że brak środków finansowych w budżecie państwa nie jest dostatecznym argumentem, aby pozbawić dziecko ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi odpowiedniego wsparcia w procesie nauki.

 

Sprawa dotyczy autystycznej dziewczynki urodzonej w 2004 roku. Kiedy dziecko w 2007 roku zaczęło uczęszczać do przedszkola dostało 24 godziny w tygodniu odpowiednie wsparcie, ale kiedy w wieku 6 lat (2010-2011 rok) zaczęła uczęszczać do szkoły podstawowej, mimo ustawowych gwarancji została pozbawiona wsparcia w nauce, czego skutkiem było powtarzanie klasy.

 

Rodzice dziewczynki przez dwa lata prosili lokalne władze Eboli (miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Salern) o przydział nauczyciela wspomagającego, ale władze miejskie ciągle powtarzały, że nie ma na to środków w budżecie, a dziecku mogą pomóc w nauce nauczyciele, którzy są już zatrudnieni w szkole.

 

W styczniu 2012 roku ostatecznie rodzice zdecydowali się za własne pieniądze wynająć prywatnego nauczyciela, a w maju 2012 roku od władz miasta domagali się odszkodowania. Jednak władze miasta odmówiły, tak samo jak sąd administracyjny, który potrzymał decyzję miasta.

 

W skardze do ETPCz (złożonej 24 listopada 2015) rodzice dziecka zarzucili władzom centralnym naruszenie art. 14 Konwencji o prawach człowieka w związku z prawem do nauki (dyskryminacja) oraz art. 2 Protokołu nr 1 do Konwencji o prawach człowieka. ETPCz uznał oba zarzuty za zasadne.

 

Włoski system edukacji inkluzyjnej [**] zapewnia ustawowo równe prawa dzieci pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Zarówno władze lokalne jak i sąd administracyjny zdaniem ETPCz nie przeprowadziły analizy interesów stron, tj. potrzeb edukacyjnych dziecka i ograniczonych środków finansowych na zapewnienie nauczyciela wspomagającego proces nauczania, a skupiły się tylko na stwierdzeniu, że nie ma środków w budżecie na zapewnienie nauczyciela wspomaganego. Władze włoskie nie dokonały zatem takiej reorganizacji wydatków na oświatę, aby w równym stopniu zapewnić dostęp do edukacji dzieciom sprawnym i niepełnosprawnym.

 

ETPCz zasądził na rzecz rodziców dziewczynki 2520 euro zadośćuczynienia, 10 tys. Euro odszkodowania oraz 4175 euro zwrotu kosztów i wydatków. Orzeczenie ETPCz uprawomocni się za 3 miesiące, o ile żadna ze stron nie złoży odwołania do izby wyższej Trybunału.

 

[*] Lupica przeciwko Włochom – wyrok ETPCz z 10 września 2020 nr 59751/15

 

[**] edukacja inkluzyjna (włączająca) – to taki system organizacji procesu edukacyjnego, który zapewnia równe możliwości dla dzieci z różnymi edukacyjnymi  potrzebami. Oznacza to, że ze dzieci niepełnosprawne uczą się w jednej klasie/szkole z dziećmi pełnosprawnymi na równych warunkach.

W Polsce również obowiązuje taki system edukacji na warunkach określonych w rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. 2017 poz. 1578 ze zmianami  z 26 lipca 2018 r. Dz.U. 2018 poz. 1485).