PKPP Lewiatan z zadowoleniem przyjmuje propozycje zmian ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Powinny one doprowadzić do usprawnienia i uproszczenia instrumentów wspierających zatrudnienie osób niepełnosprawnych. W Polsce pracuje zaledwie 13,2% osób niepełnosprawnych, podczas gdy średni poziom ich zatrudnienia w Unii Europejskiej wynosi aż 50%. Tak niski poziom zatrudnienia niepełnosprawnych wynika przede wszystkim ze skomplikowanych procedur regulujących zasady wsparcia finansowego pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne oraz braku stabilności tych przepisów.

Dlatego za kluczowe dla zwiększenia zatrudnienia osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy uważamy uproszczenie zasad dofinansowania zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Zdaniem PKPP Lewiatan na szczególne poparcie zasługuje przedstawiona w projekcie propozycja wprowadzenia nowych zasad refundacji kosztów płacy dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne. Dotyczy to przede wszystkim uproszczenia systemu wsparcia zatrudniania osób niepełnosprawnych poprzez subsydia i refundacje dodatkowych kosztów związanych z zatrudnianiem pracowników będących osobami niepełnosprawnymi. Uważamy, że zaproponowane zmiany mogą zwiększyć poziom zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Na poparcie zasługuje także wprowadzona w art. 2 ust. 4a projektu ustawy definicja kosztów płacy rozumianych jako wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Takie zdefiniowanie kosztów płacy pozwoli na precyzyjne stosowanie procedur dofinansowania określonych dalej w projekcie ustawy.

Popieramy również poszerzenie katalogu uprawnień do zwrotu poniesionych kosztów o zakup i autoryzację oprogramowania na użytek pracowników niepełnosprawnych (art. 26 projektu ustawy), w tym technologii wspomagających lub przystosowanych do potrzeb wynikających z ich niepełnosprawności. Umożliwi to pracodawcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne lepsze przystosowanie stanowisk pracy dla tych pracowników, z uwzględnieniem nowych technologii informatycznych. W tym kontekście proponujemy jednak zmianę w projektowanym art. 26 ust. 1b ustawy, tak by nie ograniczać zwrotu kosztów transportowych, administracyjnych czy budowy lub rozbudowy obiektów bądź pomieszczeń zakładu wyłącznie do zakładów pracy chronionej. Naszym zdaniem możliwość uzyskania refundacji tych kosztów przez wszystkich pracodawców znacznie lepiej przyczyniłaby się do zwiększenia zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Popieramy także zwiększenie maksymalnej kwoty zwrotu dodatkowych kosztów pracodawcy do wysokości dwudziestopięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za każde przystosowane stanowisko pracy osoby niepełnosprawnej (art. 26 ust 3 ustawy). Zmiana ta wychodzi naprzeciw zwiększającym się kosztom technicznym i budowlanym z jakimi borykają się firmy.

Na poparcie zasługuje również ujednolicenie zasad dofinansowania bez względu na status pracodawcy (zmiana w art. 26a projektu ustawy – likwidacja ust. 2 i 3). Tym samym wszyscy pracodawcy, zarówno zakłady pracy chronionej jak i pracodawcy z tzw. otwartego rynku pracy, uzyskają taki sam dostęp do dofinansowania kosztów płacy pracowników będących osobami niepełnosprawnymi.

Utrzymanie uzależnienia wielkości pomocy od stopnia i rodzaju niepełnosprawności, przy jednoczesnym zwiększeniu poziomu procentowego miesięcznego dofinansowania (art. 26a ust. 1 projektu ustawy) oraz wprowadzenie dodatkowego zwiększenia dofinansowania jest, naszym zdaniem, rozwiązaniem szczególnie godnym poparcia, który może zachęcić pracodawców do zatrudniania osób niepełnosprawnych.

Pozytywnie oceniamy zmianę brzmienia art. 26 ust. 1 ustawy, która poszerza katalog pracowników będących osobami niepełnosprawnymi, dla których pracodawca może uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń. Tym samym zlikwidowane zostanie dotychczasowe ograniczenie wykluczające takie dofinansowanie dla pracowników będących osobami niepełnosprawnymi, którzy mają ustalone prawo do emerytury. Dzięki tej zmianie pracodawcy będą mogli uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń dla wszystkich pracowników bez względu na ich status emerytalny.

Popieramy także likwidację konieczności przedstawiania przez pracodawców prowadzących działalność gospodarczą informacji o poniesionych podwyższonych kosztach zatrudniania osób niepełnosprawnych oraz wprowadzanie zasady otrzymywania pomocy na cały okres zatrudnienia pracownika będącego osobą niepełnosprawną. Zmiany te znacząco upraszczają procedury ubiegania się o dofinansowanie i mogą spowodować zwiększenie zainteresowania pracodawców zatrudnianiem osób niepełnosprawnych.

Za niekorzystną zmianę uważamy jednak obniżenie poziomu dofinansowania wynagrodzeń dla pracowników będących osobami niepełnosprawnymi (zmiana art. 26a ust. 4). Podejście takie zaburza przesłanie ustawy, jakim jest usprawnienie instrumentów zatrudnienia osób niepełnosprawnych w celu zwiększenia ich aktywności zawodowej. W związku z tym proponujemy pozostawienie dotychczasowego poziomu miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracowników będących osobami niepełnosprawnymi.

Negatywnie oceniamy również obniżenie poziomu dofinansowania dla pracodawców kosztów szkoleń pracowników będących osobami niepełnosprawnymi (zmiana art. 41 ust. 3 ustawy). Zmiana ta jest niczym nieuzasadniona i rzutuje w niekorzystny sposób na postrzeganie modyfikacji w ustawie wśród przedsiębiorców. W związku z tym wnioskujemy o pozostawienie dotychczasowego brzmienia tego przepisu.

Pragniemy również zwrócić uwagę na istniejący zapis w ustawie, w art. 2 pkt, 1, definiujący najniższe wynagrodzenie na potrzeby ustawy i uzależniający tym samym wysokość dofinansowania od kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu poprzedniego roku. Takie rozwiązanie może w określonych sytuacjach prowadzić do zaniżania faktycznego dofinansowania. Naszym zdaniem, przy okazji nowelizację ustawy należy dokonać zmiany brzmienia art. 2 pkt. 1 tak, aby powiązać wysokość najniższego wynagrodzenia dla potrzeb ustawy z art. 3 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. 2002.200.1679 z późn. zm.).

PKPP Lewiatan uważa, że usuwanie przeszkód prawnych i proceduralnych jest krokiem w dobrym kierunku mogącym przyczynić się do zwiększenia poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Zwracamy jednak uwagę, że aby powyższe zmiany odniosły zamierzony skutek, należy rozważyć także zmiany w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. 2003.135.1268), które naszym zdaniem będą miały istotny wpływ na zainteresowanie samych osób niepełnosprawnych otwartym rynkiem pracy.

Przyczyna niskiej aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych leży zarówno po stronie skomplikowanych przepisów i procedur dotyczących zatrudniania osób niepełnosprawnych, jak i po stronie m. in. przepisów o rencie socjalnej, które zniechęcają osoby niepełnosprawne do aktywności zawodowej. Żeby zatem zachęcić osoby niepełnosprawne do podejmowania zatrudnienia, proponujemy zmianę zasad zawieszania renty socjalnej poprzez likwidację limitu przychodu, przy którym następuje zawieszenie prawa do renty socjalnej. W obecnej sytuacji próg zawieszający wypłatę renty socjalnej na poziomie 30% średniego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, powoduje, że jest to kwota niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. Dla osoby niepełnosprawnej, która w większości przypadków, ze względu na brak należytego wykształcenia, otrzymuje minimalne wynagrodzenie, podjęcie pracy oznacza de facto rezygnację z renty socjalnej. Ponieważ jednak renta ta jest świadczeniem gwarantowanym nawet przy braku aktywności zawodowej, a różnica między nią a minimalnym wynagrodzeniem jest niewielka, to osoby niepełnosprawne w tak niewielkim procencie rezygnują z otrzymywania renty socjalnej i nie uczestniczą w otwartym rynku pracy.

Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan
Warszawa, 25 sierpnia 2008 r.