Szykują się poważne zmiany w zatrudnianiu niepełnosprawnych
Rząd oraz pracodawcy osób niepełnosprawnych chcą poważnej nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej niepełnosprawnych, likwidację niepotrzebnych obciążeń (rezygnacja z zapewnienia opieki lekarskiej w ZPCHr), likwidację dodatkowego urlopu czy ujednolicenie orzecznictwa o niepełnosprawności.

 

8 maja 2014 r. w Senacie odbyła się konferencja poświęcona wspieraniu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, zorganizowana przez komisje rodziny i polityki społecznej Senatu i Sejmu we współpracy z Polską Organizacją Pracodawców Osób Niepełnosprawnych. Podczas spotkania zatytułowanego „Dialog społeczny w praktyce – założenia do nowego systemu wsparcia zatrudniania osób niepełnosprawnych" zaprezentowano rekomendacje ustawowe i propozycje zmian w systemie wsparcia zatrudniania osób niepełnosprawnych, przygotowane przez Polską Organizację Pracodawców Osób Niepełnosprawnych. Propozycje, które – w opinii pracodawców – mają sprzyjać wzrostowi zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wypracowano na podstawie konsultacji przeprowadzonych w 10 miastach Polski. Jednym ze zgłaszanych podczas konferencji postulatów było pozostawienie osobowości prawnej Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.


Zdaniem przewodniczącego Komisji Rodziny i Polityki Społecznej senatora Mieczysława Augustyna, szeroko rozumiane problemy osób niepełnosprawnych i ich rehabilitacja zawodowa powinny zajmować znaczące miejsce w dialogu społecznym, a troska o ich godność stanowi szczególny sprawdzian społecznej wrażliwości. Jak przypomniał, to właśnie 25 lat temu na progu polskiej wolności podjęto działania na rzecz umożliwienia niepełnosprawnym godnego życia. Wtedy pozostawali często na marginesie, dzisiaj możemy wspólnie z nimi dyskutować w Senacie na temat wypracowania jeszcze skuteczniejszego systemu ich wspierania. Nie oznacza to jednak, że wszystko jest dobrze.
W opinii prezesa Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych Jana Zająca, zmieniana już ponad 60 razy ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z 1997 r. w zasadzie już się wyczerpała. Jak mówił, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nie jest dogmatem, a dopłaty do miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych jedynym rozwiązaniem. Obsługa systemu wsparcia zatrudniania osób niepełnosprawnych jest obecnie niezwykle kosztowna, dlatego należy się zastanowić, w jaki sposób obniżyć koszty jego funkcjonowania.


Według Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych, wiele spośród rozwiązań systemowych zawartych w ustawie o rehabilitacji wymaga istotnej korekty. Chodzi m.in. o:


>> stworzenie jednolitego systemu orzecznictwa o niepełnosprawności niezależnego od ZUS. Orzeczenie o niepełnosprawności powinno być zindywidualizowane i uwzględniać specjalne potrzeby zawodowe, szkolenia czy zastosowanie np. skróconego czasu pracy lub wydłużonego urlopu. Nie wszystkie uprawnienia pracownicze przewidziane dla niepełnosprawnych są konieczne ze względu na ich stan zdrowia - powiedział Adam Hadław, ekspert pracodawców, referując założenia do zmian w ustawie. [Rzeczpospolita].


Obecnie orzeczenia o niepełnosprawności mogą wydawać zarówno powiatowe zespoły, jak i Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Możliwe jest więc uzyskanie kilku zaświadczeń o niepełnosprawności, jednak przepisy nie regulują, które orzeczenie jest tak naprawdę obowiązujące.

 

>> stworzenie prawa, które ma zachęcać przedsiębiorców do tworzenia nowych miejsc pracy. To prawo powinno być proste, jednoznaczne i nie pozostawiać pola do urzędniczej interpretacji.

 

>> wypłata wynagrodzenia chorobowego do 15 dnia choroby za pracownika niepełnosprawnego, uproszczenie wydatkowania środków w ramach ZFRON czy zachowanie osobowości prawnej PFRON jako warunku stabilizacji na rynku pracy.

 

>> wprowadzenie nowej zasady podziału zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych dla ZPCHr: 80 proc. zaliczki na ZFRON i 20 proc. na PFRON, co zwiększy środki na rehabilitację osób niepełnosprawnych, ale też powstrzyma spadek liczby ZPCHr.


>> rezygnacja z indywidualnych programów rehabilitacji jako zbyt skomplikowanych. Nie zawsze jest bowiem jasne, co można uznać za zmniejszanie indywidualnych utrudnień zawodowych. Nowelizacja ma znieść obowiązek utrzymywania takiej opieki, pozostawiając możliwość jej sprawowania przy współudziale środków zfron.


Przed wakacjami zostanie też przedstawiony projekt, który jest teraz konsultowany przez pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych i ministra finansów [Rzeczpospolita]

 

>> ustalić sposób i wysokość udzielanej pomocy pracodawcom na wsparcie w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, czy też charakter funkcjonowania zakładów pracy chronionej i ich usytuowanie w rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych.

 

>> uproszczone powinny zostać zasady uzyskania statusu zakładu pracy chronionej. Jednym z wymogów jest zatrudnienie niepełnosprawnych na poziomie 50 procent, eksperci chcą, by wskaźnik ten obniżyć do wysokości 40 procent, co ich zdaniem zachęci pracodawców do podjęcia starań o uzyskanie tego statusu. Proponowane zmiany dotyczą również Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, z którego środków niepełnosprawni mogą finansować zakup leków czy wyjazd na turnusy rehabilitacyjne. Obecnie ZFRON funkcjonuje tylko w zakładach pracy chronionej. POPON chce, by również pracodawca z otwartego rynku pracy mógł, po spełnieniu określonego wskaźnika zatrudnienia niepełnosprawnych, taki zakładowy fundusz utworzyć.

 

Wszystkie postulaty POPON można znaleźć na stronie organizacji [LINK, pdf]



Od lat toczy się też dyskusja, jak ma wyglądać rynek pracy dla osób niepełnosprawnych, ścierają się koncepcje czy powinien on iść w kierunku zatrudnienia chronionego czy też główna odpowiedzialność powinna spoczywać na przedsiębiorcach tworzących otwarty rynek pracy. Zdaniem pracodawców, proponowane przez nich zmiany powinny się przyczynić m.in. do bardziej racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, zapewnienia większej przejrzystości obowiązujących przepisów i ich spójności z przepisami innych ustaw.


Podczas konferencji dyrektor Krzysztof Kosiński z Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych przedstawił informację na temat sytuacji na rynku pracy w zakresie wspierania zatrudniania osób niepełnosprawnych po zmianach wprowadzonych w latach 2011–2014 do ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Jak wskazywał, osoby niepełnosprawne coraz lepiej odnajdują się na rynku pracy, także otwartym. Dzieje się tak przede wszystkim ze względu na ich coraz lepsze wykształcenie i przygotowanie zawodowe. Jak stwierdził, punktem wyjścia do dyskusji na temat systemu wsparcia powinna być decyzja, czy inwestujemy w dopłaty do miejsc pracy czy w instrumenty umożliwiające ich tworzenie. Zdaniem dyrektora, należy także odejść od permanentnego reformowania istniejącego systemu wsparcia zatrudniania osób niepełnosprawnych i podjąć wysiłek kompleksowej zmiany systemu.


Uczestnicy senackiego spotkania zapoznali się także z wynikami projektu badawczego „Zatrudnienie osób niepełnosprawnych – perspektywy wzrostu", przeprowadzonego w 2013 r. pod kierownictwem prof. Elżbiety Kryńskiej przez Instytut Pracy i Polityki Społecznej wspólnie z Fundacją Centrum Badania Opinii Społecznej, dofinansowanego ze środków PFRON. Przyjęte w wyniku badania rekomendacje w szczególny sposób wskazują na potrzebę budowy otoczenia społecznego, m.in. społecznej świadomości, że osoba niepełnosprawna jest zdolna do pracy, a także na zwalczanie negatywnych stereotypów społecznych w tym względzie i dbałość o lepsze wykształcenie i przygotowanie zawodowe osób niepełnosprawnych.

 

Źródła:

// Senat
//POPON
// Rzeczpospolita, Trzeba zmian w zatrudnieniu z 9 maja 2014r.