Rzecznik Praw Obywatelskich chce zmian w prawie pracy, aby firmy z otwartego rynku chętniej zatrudniały osoby niepełnosprawne. Jednym z mechanizmów miałoby być wprowadzenie bonu na start, zwiększającego motywację do podjęcia pracy. Rzecznik wystąpił w tej sprawie do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

 

Dziś osoby zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy - oprócz określenia profilu pomocy i przygotowania indywidualnego planu działania - mogą uzyskać również status osoby będącej w szczególnej sytuacji na rynku pracy.

 

Zgodnie z ustawą z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, za osobę taką uznaje się: bezrobotnego do 30. roku życia, długotrwale, powyżej 50. roku życia, korzystającego z pomocy społecznej, mającego co najmniej jedno dziecko do 6. roku życia (lub co najmniej jedno dziecko niepełnosprawne do 18. roku życia), bezrobotnego niepełnosprawnego oraz poszukującego pracy niepozostającego w zatrudnieniu lub niewykonującego innej pracy zarobkowej opiekuna osoby niepełnosprawnej (z wyłączeniem opiekunów pobierających świadczenie pielęgnacyjne, zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna).

 

Według RPO umieszczenie w tym katalogu bezrobotnych osób niepełnosprawnych nie jest wystarczającym rozwiązaniem z punktu widzenia adekwatnej pomocy w znalezieniu pracy, w szczególności na otwartym rynku pracy.

 

Zastępca RPO Stanisław Trociuk przypomniał, że zatrudnienie na otwartym rynku pracy było tematem przewodnim III Kongresu Osób z Niepełnosprawnościami, który odbył się w październiku 2017 r. pod hasłem „Za niezależnym życiem”.

 

- Musimy stworzyć kompleksowy system wsparcia osób niepełnosprawnych, tak aby mogły one same o sobie decydować - mówił wtedy rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar.

 

Postulaty osób niepełnosprawnych
W materiałach Kongresu podkreślano, że nowy system wsparcia będzie wymagał nowych regulacji. Generalnie prawa osób niepełnosprawnych powinny być zawarte w przepisach dotyczących wszystkich osób, a nie skupione w ustawie wyłącznie im dedykowanej. Na przykład: prawo do pracy - w Kodeksie pracy oraz w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

 

W Kodeksie pracy proponowano m.in.:

-definicję racjonalnego dostosowania;

-uprawnienia pracownicze przeniesione z ustawy o rehabilitacji;

-rozwiązanie prawne w zakresie zdolności do czynności prawnych umożliwiające podejmowanie pracy przez osoby ubezwłasnowolnione całkowicie (chodzi o sytuację prawną do momentu likwidacji ubezwłasnowolnienia, który ma zostać zastąpiony przez wspierane podejmowanie decyzji);

-alternatywne do formy pisemnej formy dokonywania czynności prawnych i faktycznych w ramach prawa pracy dla osób niepełnosprawnych nie mogących pisać.

 

W ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy proponowano m.in.:

-zmianę definicji bezrobotnego, by obejmowała także osoby niepełnosprawne (niepracujących rencistów);

-uprawnienie dla osób niepełnosprawnych (niepracujących rencistów) do pobierania zasiłku dla bezrobotnych na takich samych zasadach, jak osoby pełnosprawne;

-dodatkowy bon dla osób niepełnosprawnych rozpoczynających zatrudnienie, tzw. Bon na start zwiększający motywację do podjęcia pracy;

-wprowadzenie instytucji asystenta (asystenta pracy) dla pracowników niepełnosprawnych, finansowanego z Funduszu Pracy z możliwością powierzania tej usługi organizacjom pozarządowym;

-wprowadzenie instrumentu zatrudnienia wspomaganego finansowanego z Funduszu Pracy, z możliwością powierzania go organizacjom pozarządowym;

-wprowadzenie dodatkowych programów dla pracodawców związanych z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych.

 

// rpo.gov.pl z 8 czerwca 2018