Z raportu Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) wynika, że w 2020 r. w firmach otwartego rynku pracy wykryto więcej naruszeń przepisów związanych z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych niż w zakładach pracy chronionej – pisze Gazeta Prawna.

 

W 2020 roku PIP przeprowadziła 1051 kontroli w 839 podmiotach, w których było zatrudnionych ponad 33 tys. niepełnosprawnych pracowników. Wśród tych kontroli 216 miało miejsce u pracodawców mających status zakładu pracy (ZPChr), a 69 w firmach z otwartego rynku pracy. Okazuje się, że nieprawidłowości związane z zatrudnianiem osób z dysfunkcjami zdrowotnymi stwierdzono w 82 proc. kontroli w ZPChr oraz 81 proc. kontroli u pracodawców niemających tego statusu. Najwięcej skarg była u pracodawców z obszaru ochrony osób i mienia oraz usług utrzymania czystości.

 

Z opracowania PIP wynika, że niepełnosprawni najczęściej skarżyli się na:

- wypłacanie wynagrodzenia w terminie w czy w zaniżonej wysokości w tym brak wypłaty za nadgodziny czy ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy;
- nierzetelne prowadzenie ewidencji czasu pracy, pracę w nadgodzinach bez zgody lekarza;
- nieprawidłowe rozwiązanie umowy o pracę czy zmianę warunków pracy, niewydawanie samego świadectwa pracy;

 

Niewielka liczba wniosków kierowanych do PIP w ostatnich latach wskazuje, że pracodawcy nie są zainteresowani ponoszeniem kosztów na przystosowanie stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych, których obniżona sprawność funkcjonalna (sensoryczna, fizyczna, umysłowa, psychiczna) wymagałaby dopasowania istniejącego lub organizowanego stanowiska do indywidualnych potrzeb tych osób. Tym samym zatrudnienie osób niepełnosprawnych z dysfunkcjami znacząco obniżającymi sprawność utrzymuje się na niskim poziomie.

 

W zaleceniach PIP koncentruje się na poprawie przepisów czasu pracy oraz badaniach lekarskich. Zdaniem PIP należy:

 

- W ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zmienić art.16 ust.1 pkt. 2 ustawy, dający możliwość niestosowania przepisów szczególnych o czasie pracy osób niepełnosprawnych, określonych w art. 15 tej ustawy, dotyczących norm czasu pracy przewidzianych Kodeksem pracy – 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo i norm dla osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności – 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, jeżeli lekarz wyrazi zgodę na wniosek pracownika niepełnosprawnego, w sposób zapewniający większą ochronę zdrowia tej grupy osób,

 

- Wprowadzenie zmian w brzmieniu art.26 ust.6 oraz art.26e ust.5 zobowiązujących właściwy organ (który zawiera umowę z pracodawcą) do ponownego wystąpienia do Państwowej Inspekcji Pracy o wydanie opinii w określonym trybie każdorazowo w przypadku zmiany osoby niepełnosprawnej zatrudnionej na refundowanym stanowisku pracy.

 

- Nowelizację ustawy Kodeks pracy poprzez uzupełnienie treści art. 229 § 2 polegające na wprowadzeniu obowiązku kierowania pracownika na kontrolne badania lekarskie po przedstawieniu pracodawcy przez tego pracownika orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność lub orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność w stopniu wyższym niż dotychczasowy.

 

Ponadto PIP postuluje, aby pracownikom niepełnosprawnym zatrudnionym przy pilnowaniu mienia zapewnić prawo do korzystania ze skróconych norm czasu pracy, które obowiązują pozostałe grupy zawodowe pracowników niepełnosprawnych. Inspekcja uważa, że obowiązujący stan prawny w pewien sposób dyskryminuje pracowników niepełnosprawnych zatrudnionych w usługach ochrony, w stosunku do pozostałych w kontekście ich praw, z uwagi na możliwość wydłużania ich czasu pracy bez zgody lekarza i samego pracownika nawet do 24 godzin pracy na dobę.

 

// Michalina Topolewska, Trzeba poprawić przepisy o czasie pracy niepełnosprawnych, Gazeta Prawna, 26 sierpnia 2021
// Sprawozdanie z działalności Państwowej Inspekcji Pracy w 2020 roku, Warszawa 2021