31 lipca 2018 r. Rzecznik przedstawił zaś uwagi wobec niektórych zagadnień uwzględniając już odpowiedzi polskiego rządu. Adam Bodnar zaprezentował Komitetowi 84 rekomendacje. Podkreślił, że nadal nie mamy mechanizmów zapewniających osobom niepełnosprawnym realnych możliwość korzystania ze wszystkich praw człowieka na zasadzie równości z innymi osobami.

 

Rzecznik podkreśla, że w Polsce nie przyjęto strategii wdrażania Konwencji. Programy takie jak „Za życiem” nie mają charakteru kompleksowego. Obecnie trwają prace nad rządową Strategią na rzecz osób niepełnosprawnych na lata 2018-30. Nie są jednak znane szczegóły.

 

W polskim prawie nie ma jednej powszechnie obowiązującej definicji niepełnosprawności (są różne, a podstawowe znaczenie ma definicja z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).


W sposób niezgodny z Konwencją systemy orzecznicze skupiają się na dysfunkcjach danej osoby, określając niepełnosprawność jako niezdolność do efektywnego pełnienia ról społecznych oraz  używając takich pojęć, jak niezdolność do pracy czy niezdolność do samodzielnej egzystencji. Trwają prace Międzyresortowego Zespołu ds. Opracowania Systemu Orzekania o Niepełnosprawności oraz Niezdolności do Pracy.  Zasadnicze wątpliwości RPO budzą plany używania w tym kontekście terminu „osoby niesamodzielne”, co jest niezgodne z Konwencją. W polskim  prawie nadal występują terminy stygmatyzujące, jak np. „niedorozwój umysłowy”,  „kalectwo”.

 

Orzekanie o niesamodzielności jest złe


Rzecznik proponuje, aby zrezygnować z planów wprowadzenia orzekania „o niesamodzielności” na rzecz orzekania „o potrzebnym wsparciu w czynnościach życia codziennego i czynnościach pielęgnacyjnych” oraz wdrożyć jednolity system orzekania w zakresie funkcjonowania osób niepełnosprawnych we wszystkich obszarach życia (w tym m.in. edukacji, pracy, zabezpieczenia społecznego i zdrowia). Chodzi o orzekanie o tym, jakie wsparcie potrzebne jest danej osobie. Trzeba przy tym uwzględniać różne potrzeby osób i grup.

 

Rzecznik zwraca również uwagę na brak systemowego zapewnienia asystentury osobistej osobom niepełnosprawnym i rozwoju usług świadczonych na poziomie społeczności lokalnej. W Polsce należy dokonać deinstytucjonalizacji opieki na rzecz nieinstytucjonalnych formy opieki – dotyczy to zwłaszcza dzieci przebywających w Domach Pomocy Społecznej.

 

Więcej w  Odpowiedź RPO na pytania komitetu ONZ ws. wdrażania Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. – plik PDF. Na początku września 2018 r. Komitet ONZ z siedzibą w Genewie (Committee on the Rights of Persons with Disabilities – CRPD) zbada sprawozdanie polskiego rządu z wdrożenia Konwencji i wyda rekomendacje dla Polski.