disabled 1821429 pixabay com

Na posiedzeniu sejmowej komisji ds. Petycji 15 października 2020 podjęto decyzję o zainicjowaniu prac ustawodawczych nad zmianami w ustawie o świadczeniach rodzinnych i wyrównaniu kwot emerytur/rent opiekunów osób niepełnosprawnych do kwoty świadczenia pielęgnacyjnego. Tak zwana dosypka to uzupełniające świadczenie pielęgnacyjne, które będzie przysługiwało po spełnieniu dwóch warunków.

 

Komisja podjęła decyzję o wniesieniu projektu ustawy w sprawie zmiany ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Projektowana ustawa jest reakcją Komisji na petycje nr: BKSP-145-381/18, BKSP-145-IX-29/19 oraz BKSP-145-IX-37/19. Jedna z nich wniesiono jeszcze w VIII kadencji Sejmu, a dwie kolejne już w IX kadencji Sejmu.

 

Celem projektowanej ustawy jest zrównanie kwoty świadczeń, którą mogą otrzymać osoby sprawujące przez całe życie opiekę nad swoim niepełnosprawnym dzieckiem, a obecnie pobierające rentę lub emeryturę, z kwotą, która przysługuje osobom w takiej samej sytuacji, którym jeszcze nie przyznano prawa do emerytury lub renty i które w związku z tym mają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

 

Komu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, gdy osoba nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo nie podejmuje aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem bez względu na wiek tego dziecka legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w przypadku dzieci do 16 roku życia orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem stałej lub długotrwałej opieki, pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego udziału opiekunka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ważnym warunkiem do nabycia prawa do świadczenia jest to, aby niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub studiów i nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

 

Świadczenie nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem ma ustalone prawo, m.in. do emerytury, wcześniejszej emerytury, renty, renty socjalnej, renty rodzinnej po zmarłym małżonku, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego.

 

W praktyce mamy dwie grupy opiekunów sprawujących opiekę nad swoimi niepełnosprawnymi dziećmi:


- pierwsza grupa opiekunów to ta, która w momencie wprowadzania przepisów o świadczeniu pielęgnacyjnym nie pobierała jeszcze żadnych świadczeń emerytalno-rentowych;

- druga grupa opiekunów to ta, która w chwili wprowadzenia przepisów o świadczeniu pielęgnacyjnym pobiera już jakieś wyżej wspomniane świadczenia emerytalno-rentowe. Ta grupa opiekunów nie może wykonać kroku wstecz i zrezygnować z emerytury/renty na rzecz wyższego świadczenia pielęgnacyjnego.

 

Problemem obecnie jest różnica kwot świadczenia pielęgnacyjnego – 1830 zł netto w 2020 roku, a najniższą emeryturą/rentą 1200 zł brutto, więc różnica jest istotna i wynosi kilkaset złotych miesięcznie.

 

DOSYPKA = UZUPEŁNIAJĄCE ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE
Dlatego też projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadza uzupełniające świadczenie pielęgnacyjne (tzw. dosypkę), które stanowi różnicę między kwotą otrzymywanej emerytury/renty (tj. świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt.5 lit. a), a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego. Różnica dla większości osób to kwota 630 zł, oczywiście dla jednych byłaby mniejsza, dla innych większa, dotyczy to zwłaszcza osób, które nie mają prawa do emerytury minimalnej.

 

Dosypka po spełnieniu dwóch warunków

Przedstawiając projekt zmian przepisów, Krzysztof Pater – stały ekspert w komisji ds. Petycji - wspomniał, że opiekun pobierający już jakieś świadczenie emerytalno-rentowe może ubiegać się o uzupełniające świadczenie pielęgnacyjne po spełnieniu dwóch warunków łącznie:

 

1. jeśli spełnia kryteria, które uprawniają opiekuna do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego (czyli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności);
2. dziecko, nad którym sprawowana jest opieka musi zamieszkiwać ze swoim opiekunem w jednym gospodarstwie domowym. To łatwo jest zweryfikować podczas wywiadu środowiskowego.

 

Projektowana ustawa miałaby wejść w życie od 1 marca 2021 roku.

 

Odroczenie wejścia przepisów na rok 2021 podyktowane jest kwestiami technicznymi – minister rodziny i polityki społecznej musi wydać rozporządzenie określające tryb postępowania przy ubieganiu się o uzupełniające świadczenie pielęgnacyjne. Odpowiednie jednostki samorządowe wypłacające obecnie świadczenie pielęgnacyjne muszą mieć czas na pozyskanie informacji jakie obecnie opiekun pobiera świadczenia emerytalno-rentowe, jaka jest ich kwota, aby na tej podstawie wyliczyć kwotę uzupełniającego świadczenia pielęgnacyjnego.

 

Skutki finansowe realizacji ustawy

 

Wedle szacunków projektowana ustawa obejmie 33,5 tys. osób, średnia kwota uzupełniającego świadczenia pielęgnacyjnego wyniesie 504 zł, a roczny koszt realizacji ustawy to wydatek z budżetu państwa na poziomie 202,6 mln zł, przy czym w pierwszym roku tylko 168,8 mln zł (bo zacznie obowiązywac od 1 marca 2021, a nie od 1 stycznia).

 

Sprawowanie opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi przez rodziców odciąża w sposób istotny system publiczny, przede wszystkim domy pomocy społecznej (DPS). Wprawdzie w pokryciu kosztów pobytu osoby w domu pomocy społecznej partycypuje rodzina, jednakże w przypadku osób niepełnosprawnych od urodzenia albo wczesnej młodości są to prawie zawsze rodziny z na tyle niskim dochodem, że są zwolnione z obowiązku pokrywania kosztów pobytu takiego dziecka. A koszty te nie są małe - dla celów szacowania skutków finansowych ustawy przyjęto kwotę 3800 zł miesięcznie za pobyt. Przyjmując bardzo ostrożnie, że brak projektowanej ustawy zwiększyłby skłonność tylko 10% rodzin do powierzenia opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem specjalistycznej placówce jaką jest DPS i opierając się na szacunkowym miesięcznym koszcie pobytu w wysokości 3,8 tys. zł - projektowana ustawa oznacza potencjalne oszczędności dla samorządów terytorialnych finansujących funkcjonowanie DPS w kwocie ok. 141 min. zł.

 

Ministerstwo rodziny jest na NIE, Komisja na TAK
Swoje uwagi do projektu nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych zgłosił przedstawiciel ministerstwa rodziny pani Agnieszka Strzelecka, która zaznaczyła, że 28 września 2020 senacka komisja ustawodawcza przyjęła uchwałę mającą na celu podjęcie inicjatywy ustawodawczej zbieżnej z tą rozpatrywaną obecnie na posiedzeniu sejmowej komisji ds. Petycji. Ponadto są również inne grupy opiekunów, tj. ci którzy zajmują się dorosłymi osobami niepełnosprawnymi, oni także mają świadczenia niższe (620 zł) niż świadczenie pielęgnacyjne (1830 zł w 2020 roku).

 

Obecnie w ministerstwie rodziny kończą się prace nad kompleksowym nowym systemie orzekania o niepełnosprawności, który pozwoli wyodrębnić z grupy osób niepełnosprawnych tych faktycznie niesamodzielnych zależnych od pomocy innych. Ten nowy system orzecznicy wprowadzi nowe świadczenia społeczne dla opiekunów, dlatego też wprowadzanie zmian do już obowiązujących przepisów przed wprowadzeniem nowego systemu orzekania o niepełnosprawności wydaje się przedwczesne. Innymi słowy ministerstwo rodziny nie chce obecnie wprowadzać żadnych zmian w obowiązujących już przepisach i każe czekać na nowy system orzekania o niepełnosprawności.

 

Mimo negatywnej opinii przedstawiciela resortu rodziny, przewodniczący komisji ds. Petycji poseł Sławomir Piechota powiedział, że komisja musi wykonać pierwszy krok i podjąć prace legislacyjne nad nowelizacją ustawy, która w przyszłości może być udoskonalana, bo jeśli tego komisja nie zrobi teraz, to nikt nie podejmie się prac nad zmianami przepisów. Komisja jednomyślnie podjęła decyzje o przyjęciu projektu zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Teraz w rękach Marszałek Sejmu jest nadanie projektowi dalszego biegu.

 

Do reprezentowania Komisji w dalszych pracach nad projektem upoważniono poseł Annę Wasilewską (KO).

 

// Aktualizacja 20 PAŹDZIERNIK 2020