Okno 2591358 pixabay com

Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej zaprezentowało założenia zmodyfikowanego programu Centrów Opiekuńczo-Mieszkalnych (COM) dla osób niepełnosprawnych. Nowe wytyczne mają lepiej zaspokajać potrzeby uczestników takich placówek. Każdego roku ministerstwo chce przeznaczyć 75 mln zł na uruchomienie centrów opiekuńczo-mieszkalnych, a do 2024 roku na ten cel ma zostać przeznaczone 300 mln zł.

 

Program „Centra opiekuńczo-mieszkalne” finansowany z Funduszu Solidarnościowego, zmierza do stworzenia warunków dla jednostek samorządu terytorialnego szczebla gminnego/powiatowego, pozwalających na tworzenie i utrzymanie placówek pobytu dziennego lub całodobowego dla osób niepełnosprawnych. Centra opiekuńczo-mieszkalne przeznaczone są dla dorosłych osób niepełnosprawnych ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.

 

Centrum będzie tworzyć otoczenie cechami nawiązującymi do środowiska i miru domowego, w którym kluczowymi wartościami będą podmiotowość i włączenie społeczne uczestników, troska o ich dobrostan, gdzie zachowana zostanie równowaga między zabezpieczeniem potrzeb uczestników związanych z niepełnosprawnością i zdrowiem, nabywaniem umiejętności i kompetencji oraz rekreacją i spędzaniem wolnego czasu.

 

W wywiadzie dla PAP (Polska Agencja Prasowa, 7 maj 2021) wiceminister rodziny i polityki społecznej Paweł Wdówik powiedział, że program dotyczący tworzenia centrów został uruchomiony w 2019 r. Do tej pory zawarto umowy z wojewodami na realizację 39 takich placówek na kwotę powyżej 92 mln. Dotychczas uruchomiono zaledwie dwie z nich – w powiecie łęczyńskim i Łomazach w woj. lubelskim.

 

COM-y nie spełniły swojej roli
Wcześniej, bo 9 lutego 2021 na portalu Facebook w grupie „Godność i wsparcie drogą i nadzieją” minister Wdówik stwierdził, że centra opiekuńczo-mieszkalne nie są rozwiązaniem wystarczającym i odpowiadającym na wyzwania, na jakie miały odpowiadać, dlatego wstrzymano naborów wniosków samorządów na ten program i podjęto prace nad modyfikacją programu.

 

Cechą charakterystyczną było to, że COM-y były miejscami pobytu całodobowego i ich mieszkańcy nie mogli korzystać z innych placówek. Dlatego miały one zajmować się także organizacją czasu i aktywności ludzi, którzy w nich przebywają. Funkcjonowały one trochę jak środowiskowe domy samopomocy, trochę jak domy pomocy społecznej – wskazał minister Wdówik.

 

Według niego samorządy przy pomocy centrów próbują zmniejszyć swoje wydatki na prowadzenie domów pomocy społecznej, kierując tamże – niesłusznie – osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które nie wymagają bardzo intensywnego wsparcia.

 

Nowe COM-y mają lepiej zaspokajać potrzeby niepełnosprawnych
4 maja 2021 ministerstwo rodziny zaprezentowało założenia nowego (poprawionego) programu Centrów Opiekuńczo-Mieszkalnych (COM) w którym szczegółowo opisano wymagania co do takich placówek. Przy naborze wniosków pod uwagę będą brane takie placówki, które zapewniają jednoosobowe pokoje. Takie placówki mają zapewnić nie tylko opiekę i rehabilitację, ale być przede wszystkim warunkami zbliżone do warunków domowych, np. to mieszkaniec decyduje, o której chce zgasić światło.

 

Ważne jest również położenie placówki, tak aby Centrum umożliwiało mieszkańcom prowadzenie normalnego życia – chodzenie na zakupy, do kościoła, kawiarni lub parku.

 

Program COM-ów został podzielony na dwa Moduły


Moduł I – budowa lub zakup przez samorząd placówki, której powierzchnia nie może przekraczać 500 m kw. Inwestycja ta ma być w 100 proc. finansowana z budżetu Programu.

 

Moduł II – utrzymanie takich placówek tj. pensje dla personelu, przewóz uczestników, pokrywanie bieżących opłat (prąd, woda, itp.).


Wysokość wsparcia finansowego w Module II wynosi:
1) w zakresie usług całodobowego zamieszkania ‒ nie więcej niż 5000 zł miesięcznie na jednego uczestnika Programu;
2) w zakresie usług dziennych – nie więcej niż 20 zł za godzinę pobytu na jednego uczestnika Programu (maksymalnie do 8 godzin pobytu dziennie).

 

W przypadku gdy faktyczne koszty realizacji usług przekroczą ww. kwoty wsparcia finansowego określone w Module II, gmina/powiat prowadzące Centrum pokrywają różnicę z opłat wnoszonych przez uczestników, a w dalszej kolejności ze środków własnych.

 

COM-y oczywiście mają być dostępne architektonicznie zgodne z wymogami projektowania uniwersalnego. W przypadku części mieszkalnej pobytu całodobowego pokoje jednoosobowe mają być wyposażone w łazienkę, o powierzchni łącznej minimum 15 m kw. dla każdego uczestnika. Dopuszcza się możliwość zorganizowania pokoju 2-osobowego, przy czym powierzchnia pokoju łącznie z łazienką nie może być mniejsza niż 30 m kw.

 

Z wypowiedzi ministra Wdówika dla PAP wynika, że w nowej edycji programu wprowadzono również limit osób korzystających z centrum opiekuńczo-mieszkalnego – może to być maksymalnie 20 osób, a minimum dwie z nich powinny korzystać z pobytu całodobowego. Co najmniej 40 proc. korzystających z tych placówek musi mieć orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.  

 

Nabór wniosków na tworzenie COM-ów wyznaczono do 17 czerwca 2021, w tym czasie gminy i powiaty mogą składać wnioski do wojewodów. Następnie wojewodowie weryfikują te dokumenty, odsyłają do ministerstwa i resort rodziny odejmuje ostateczne decyzję o dofinansowaniu.

 

Założenia do Programu Centra Opiekuńczo-Mieszkalne [PDF, 4 maj 2021]